Kleopatra: Wszystkie tajemnice Królowej

Kleopatra VII

Dynastia Ptolemeuszy

 

See The Cleopatra Photo Gallery

 

Narodziny Kleopatry

 

Królowa u władzy

 

Najazd Imperium Rzymskiego

 

Kleopatra i Cezar

 

Śmierć Cezara

Kleopatra i Marek Antoniusz

Koniec Królowej

 

 

Narodziny Kleopatry

 

Queen Cleopatra

Śmierć Ptolemeusza Auletesa na wiosnę 51 r. p.n.e. oznaczała,  ze władza nad jego królestwem przechodzi w ręce 18-letniej córki Kleopatry i jej młodszego brata Ptolemeusza XIII, który miał wtedy 12 lat. Kleopatra przyszła na świat w roku 69 p.n.e. w Aleksandrii, Egipcie. Miała ona jeszcze dwie starsze siostry – Kleopatrę VI i Berenice IV, i jedną młodszą – Arisnoe IV. Miała również dwóch braci Ptolemeusza XIII i Ptolemeusza XIV. Uważa się, że Kleopatra VI zmarła kiedy była jeszcze dzieckiem, a Auletes i Berenice obcięto głowy. Po śmierci Ptolemeusza Auletesa  opiekę nad dziećmi sprawował przywódca rzymski Pompejusz.

 

Rzymianie byli sojusznikami dynastii Ptolemeuszy od ponad dwóch wieków poprzedzających śmierć Auletesa. Imperium rzymskie rosło w siłę, zdobywało nowe miasta podczas gdy Ptolemeusze tracili władzę – nie pozostało im nic innego jak tylko zawrzeć sojusz z Rzymianami. W późnym okresie panowania Ptolemeuszy Rzymianie powiększali kontrolę nad Egiptem, a sposobem na trzymanie ich z dala od kraju faraonów było płacenie daniny. Upadek  dynastii wydawał się jeszcze bliższy po śmierci Auletesa.

 

Zgodnie z prawem egipskim Kleopatra, w okresie swojego panowania, musiała mieć współmałżonka, który byłby albo jej bratem albo synem, niezależnie od wieku. Ostatecznie poślubiła swojego młodszego brata, Ptolemeusza XIII, kiedy miał 12 lat. Szybko jednak pozbyła się imienia brata z jakichkolwiek oficjalnych dokumentów, pomimo tego, że rodzina wymagała aby współrządzący mężczyzna był wymieniany jako pierwszy. Kleopatra kazała również wybić monety z swoją podobizną i imieniem, ignorując tym samym swojego brata. Czas w którym została współrządzącą Egiptem był bardzo trudny – jej świat się walił. Egipt stracił Cypr, region Celesyrii i Cyrenajki, za granicami panowała anarchia a w kraju – głód. Kleopatra była silną kobietą, błyskotliwą królową Macedonii marzącą o wielkim imperium. Prawie jej się udało te sny zrealizować. Nigdy się nie dowiemy czy sposób budowania tego imperium odzwierciedlał jej osobisty pragnienia czy był po prostu dążeniem do władzy. Kleopatra jak większość królowych Hellenistycznych była ambitna i pełna pasji, ale nie była rozwiązła. O ile wiadomo, nie miała innych kochanków poza Cezarem i Markiem Antoniuszem. Wielu wierzy, że Kleopatra uczyniła wszystko, co wydawało się jej konieczne aby ocalić Aleksandrię – niezależnie od ceny jaką miała zapłacić.

 

Ancient Egypt: Queen Cleopatra

 

Królowa u władzy - początki top arrow

 

Już w 48 roku p.n.e. niektóre poczynania Kleopatry zaalarmowały najważniejszych urzędników Aleksandrii, m.in. to, że najemnicy zabili synów Rzymskiego gubernatora Syrii kiedy ci przybyli prosić o wsparcie dla swojego ojca przeciwko Partianom. Grupa mężczyzn dowodzona przez Teodotusa, enucha Pothinusa i generał Achillasa, pół Greka, dokonało przewrotu na rzecz młodszego brata Kleopatry. Wierząc, że nim łatwiej będzie manipulować mianowali się jego doradcami. Kleopatra prawdopodobnie uciekła do Theibadu. Między 51 i 49 rokiem p.n.e. Egipt ucierpiał z powodu suszy, która uniemożliwiła normalne korzystanie z wysuszonego Nilu i przyniosła plagę głodu i znikome zbiory. 27 października 50 roku p.n.e. Ptolemeusz XIII podpisał dekret zabraniający wywożenia ziarna gdziekolwiek poza Aleksandrią, co według niektórych opinii, miało szczególnie dotknąć Kleopatrę, która razem ze swoimi poplecznikami znajdowała się poza Aleksandrią. Mimo to, zaczęła ona tworzyć armię z plemion Arabskich na południu Pelusium, a sama wraz z siostrą przeniosła się do Syrii. Wróciły przez Ascalon, który stał się tymczasową bazą Kleopatry.

 

W tym samym czasie, w sierpniu 48 roku p.n.e. Pompejusz został pokonany pod Pharsalus. W nadziei na uzyskanie azylu u Ptolemeusza XIII, Pompejusz, mianowany przez senat strażnikiem króla, zmierzał do Aleksandrii. Nie zdawał on sobie jednak sprawy ze złej opinii jaką zyskał przez Pharsalusa, ale było już za późno. Został zamordowany od razu po zejściu na ląd, 28 września 48 roku p.n.e. Młody Ptolemeusz XIII obserwował całe zajście stając w porcie. Cztery dni później Cezar z armią 3200 legionistów i 800 kawalerzystów wkroczył do Aleksandrii. Miał także przy sobie dwunastu innych żołnierzy odznaczonych insygniami rządu Rzymskiego, niosących kilka toporów z ostrzem skierowanych na zewnątrz. Była to jednoznaczna demonstracja władzy i wyraźne pokazanie jego intencji.

 

 

Najazd Imperium Rzymskiego top arrow

 

Cleopatra

W następstwie wtargnięcia armii rzymskiej w Aleksandrii doszło do wybuchu zamieszek. Ptolemeusz XIII zbiegł do Pelusium a Cezar zajął miejsce w pałacu królewskim i wydawał rozkazy. Pothinus, eunuch, przywiózł Ptolemeusza z powrotem do Aleksandrii. Kleopatra zaś nie miała zamiaru zostać wyłączona z jakichkolwiek decyzji podejmowanych w pałacu. Udało jej się przedostać do pałacu – przemycono ją zawiniętą w dywan – i zaniesiono bezpośrednio do Cezara. Cezar zaprosił rano Kleopatrę i Ptolemeusza do siebie. Cezar i Kleopatra byli już wtedy kochankami, z czego zdał sobie sprawę również Ptolemeusz. Krzyczał, że został zdradzony, próbował zmobilizować mieszkańców Aleksandrii, jednak niedługo potem został pojmany przez straż Cezara i sprowadzony do pałacu. Mówi się, że Cezar chciał uczynić Kleopatrę jedynym zarządcą Aleksandrii, bo miał nadzieję że łatwo będzie można nią rządzić.

 

Wojna w Aleksandrii rozpoczęła się, kiedy Pontiusz wezwał w listopadzie dwa tysiące żołnierzy Ptolemeusza XIII i z armią 2o tysięcy ludzi otoczył Cezara w Aleksandrii. W czasie wojny spłonęło kilka magazynów i część Biblioteki Aleksandryjskiej. Pomimo to cezarowi udało się zająć latarnię morską Pharos, która zapewniła mu kontrolę nad wybrzeżem. Arsinoe, siostra Kleopatry, która uciekła z pałacu i schroniła się u Achillasa, została uznana królową przez macedoński tłum i armię. Tego Kleopatra nigdy nie zapomniała swojej siostrze. Podczas walk Cezar zabił Pontiusza, a Achillas zginął z rąk Ganymede. Ptolemeusz XIII utonął w Nilu, kiedy starał się uciec.

 

 

Powrót do władzy - Cezar i Kleopatra top arrow

 

Śmierć Ptolemeusza oznaczała, że jedynym władcą Egiptu była Kleopatra. Cezar zapewnił jej powrót do władzy, jednak by zadowolić kapłanów w Aleksandrii i lud egipski, musiała ona poślubić swojego młodszego brata - jedenastoletniego Ptolemeusza XIV. Oczywiście cezar zezwolił na całe to przedstawienie nie tylko ze względu na słabość do królowej Egiptu, ale prawdopodobnie również swoją arogancję i chęć kontroli rozległych zasobów Egiptu. Jednak inteligencja i korzenie Kleopatry też miały swój wpływ na przebieg wydarzeń. Kleopatra zaszła w ciążę dość szybko, co wydaje się dobrą kalkulacją ze strony Cezara, bo na pewno potrzebował potomka, który mógłby odziedziczyć po nim tron. Kleopatra i Cezar wypłynęli w długą dwumiesięczną podróż po Nilu, podczas której zatrzymali się w Dendarze gdzie mieszkańcy czcili swoją królową. Cezar nie mógł liczyć na takie zaszczyty, dlatego opuścił łódź jedynie by załatwić interesy w Syrii. Było to na kilka tygodni przed narodzinami syna Kleopatry i Cezara – Cezariona (Cezar Ptolemeusz), który przyszedł na świat 23 czerwca 47 roku p.n.e.

 

Kiedy Cezar powrócił do Rzymu w lipcu 46 r. p.n.e. czekały na niego liczne zaszczyty i perspektywa sprawowania rządów dyktatorskich przez 10 lat. Rzym świętował przez cały wrzesień i październik, w tym czasie Cezar sprowadził Kleopatrę z jej świtą. Wprowadziła się ona do jego pałacu, co wzbudziło powszechne oburzenie konserwatywnych Republikanów. Sytuacji nie poprawiły maniery królowej, wręcz przeciwnie – wiele osób uraziła. Zaczęła nazywać się Nową Izis, przez co stała się obiektem plotek, a Cezar  kazał postawić jej posąg ze złota w świątyni Venus Genetrix. Cezar również otwarcie uznał Cezariona swoim synem i pomimo  protestów planował poślubić egipską królową – wbrew prawu zakazującemu bigamię czy śluby z obcokrajowcami.

 

 

Śmierć Cezaratop arrow

 

Wszystko jednak ma swój koniec. Podczas Idów Marcowych w 44 roku p.n.e. Cezar został zamordowany przed budynkiem Senatu w Rzymie. Spisek uknuli senatorowie. Wielu członków Senatu uważało, że Cezar stanowił istotne zagrożenie dla Republiki - mówiło się, że planuje mianować się królem. Po zamachu Kleopatra  wróciła z Cezarionem do  Aleksandrii, przeczuwała, że jej życie i życie jej syna jest w wielkim niebezpieczeństwie. Cezar nie wspomniał ani Kleopatry, ani Cezariona w swoim testamencie.

Po zamachu Kleopatra uważnie obserwowała zmiany w polityce Rzymskiej. Chciała wybadać kto będzie u władzy. Po tym jak Brutus i Kasjusz zostali zabici, a zwycięzcami okazali się Antoniusz, Oktawian i Lepidjusz, dokładnie wiedziała z kim będzie musiała się uporać. Z powodu choroby Oktawian wrócił do Italii, tak więc musiała uważać na Antoniusza. Syn Kleopatry, Cezarion, zyskał prawo do tronu kiedy Juliusz Cezar został oficjalnie ogłoszony bogiem 1 stycznia 42 roku p.n.e. Największą przeszkodę stanowił awans Oktawiana, jednak członkowie triumwiratu wiedzieli o pomocy Kleopatry udzielonej Dolabelli.

 

 

Queen of Egypt Cleopatra

 

 

Kleopatra i Marek Antoniusz top arrow

 

Marek Antoniusz zaprosił Kleopatrę do Tarsu w 41 r. p.n.e. Już wtedy wiedział ona o Antoniuszu wystarczająco dużo, by się nim zająć. Znała jego wady, ograniczone umiejętności strategiczne i taktyczne, porywczość, wulgarność, problemy z piciem, uganianie się za kobietami i nadmierną ambicję. Kleopatra zrobiła wielkie przedstawienie dla Marka Antoniusza, pokazała wielkość swojego kraju, mimo że Egipt był na skraju ekonomicznego upadku. Łodzie, którymi podróżowała miały srebrne wisła i purpurowe żagle, nieustannie wachlowali ją Erosi i usługiwała jej służąca Nereid. Sama była ubrana jak Afrodyta, bogini miłości. Kleopatra precyzyjnie zaplanowała całe to wydarzenie – przez wielu uznane za wulgarne – jednak to wulgarne przedstawienie miało przyciągnąć uwagę wulgarnego mężczyzny. Marek Antoniusz rozkoszował się myślą, że posiądzie kobietę z królewskiego rodu Ptolemeuszy. Wszystkie jego poprzednie kochanki, tak jak jego żona, pochodziły zaledwie z klasy średniej.

Kleopatra i Marek Antoniusz spędzili razem zimę na przełomie roku 41 i 40 p.n.e. w Aleksandrii. Niektóre źródła podają, że Kleopatra dostała od Antoniusza wszystko o co poprosiła, zorganizował on też zamach na jej siostrę, Arsinoe. Zdaje się jednak, że straciła swoje wpływy później, kiedy Antoniusz przejął kontrolę nad Cyprem, i to właśnie ona była wykorzystywana. Marek Antoniusz potrzebował pieniędzy, a Kleopatra potrafiła być szczodra, kiedy przynosiło to korzyść również jej.

 

Wiosną 40 roku p.n.e. Antoniusz zostawił Kleopatrę i wrócił do Rzymu. Nie widział jej przez następne 4 lata. Żona Marka Antoniusza, Fulwia, zaangażowała się w tym czasie w ruch oporu przeciwko swojemu mężowi, który związany był z przydzielaniem ziemi weteranom wojennym. Pojechała do Grecji, gdzie po tym jak doszło między nimi do poważnej konfrontacji, Fulwia zachorowała i zmarła. Antoniusz chciał naprawić stosunki z Oktawianem, więc wiosną tego samego roku poślubił jego siostrę, Oktawię - piękną i inteligentną kobietą, która niedługo wcześniej została wdową z trójką dzieci z poprzedniego małżeństwa. W tym czasie w Aleksandrii Kleopatra urodziła bliźniaki – chłopca i dziewczynkę. Pierwsze dziecko Antoniusza z małżeństwa z Oktawią to była dziewczynka, gdyby jednak urodziła mu chłopca historia mogłaby się ułożyć zupełnie inaczej. Marek Antoniusz nieustannie myślał o skarbach Ptolemeuszy, a gdy już stały się jego własnością stopa procentowa w Rzymie spadła z 12 punktów procentowych do 4.

 

Kiedy Oktawia urodziła drugą córkę Marek Antoniusz wyruszył  Italii na wojnę z Partanami. Oktawia pojechała za nim aż do Kerkyra, on jednak tłumacząc się względami bezpieczeństwa na wojnie odesłał żonę do domu. Stwierdził, że w Rzymie przyda mu się dużo bardziej, jeżeli będzie dbała o dobre stosunki ze swoim bratem Oktawianem. Kiedy Marek Antoniusz dotarł do Antioch pierwszą rzeczą którą zrobił było sprowadzenie Kleopatry. Oficjalnie uznał bliźniaki Aleksandra Heliosa i Kleopatrę Selenę, które Kleopatra urodziła wcześniej, za swoje dzieci. Oddał również Kleopatrze tereny niezwykle ważne dla Egiptu – Cypr, wybrzeże Cilicii, Fenicje, Syrię , Judeę i Arabię. Egipcjanie wykorzystali tę szansę i wybudowali dużą flotę z drewna pochodzącego z Cilicii. Marek Antoniusz planował w tym czasie kampanię przeciwko Partianom i oczywiście przy tej wyprawie potrzebował pomocy Kleopatry. W 36 r. p.n.e. wojska Antoniusza zostały pokonane, a on sam zaciągnął u Kleopatry wielki dług. W tym samym czasie urodziło im się trzecie dziecko.

Kleopatra wyruszyła na spotkanie Marka Antoniusza i szczątków jego armii z zapasem jedzenia, ubrań i pieniędzy. Na początku roku 35 p.n.e. wrócili razem do Egiptu. Żona arka Antoniusza, Oktawia, czekała na niego w Atenach z zapasami i dodatkowymi siłami, jednak Antoniusz wysłał jej list, by nie ruszała w dalszą podróż. Oktawian starał się sprowokować Marka Antoniusza do walki wysyłając armię i statki. Wojna wydawała się prawie nieunikniona. Antoniusz mógł prawdopodobnie uniknąć starcia i wyprostować sprawy z Oktawianem gdyby powrócił do Rzymu w 35 r. p.n.e., ale Kleopatra robiła co mogła, żeby zatrzymać go w Aleksandrii. Oktawia pozostał lojalna wobec męża do końca.

W roku 34 p.n.e. Antoniusz wyruszył w kampanii do Armenii, której sukces wynagrodził Rzymowi straty finansowe. Swój triumf świętował paradą w Aleksandrii. Kleopatra jechała u jego boku jako Nowa Izis, sam zaś Antoniusz prezentował się jako Nowy Djonizos, odzwierciedlało to jego pragnienie władania imperium Grecko-Rzymskim. Kilka dni później odbyła się kolejna uroczystość – tym razem bardziej polityczna, podczas której Marek Antoniusz zasiadał na tronie, a dzieci otrzymały tytuły królewskie. Ptolemeusz XV (Cezarion), nazwany Królem Królów, dołączył do swojej matki jako współrządzący. Kleopatra zaś została nazwana Królową Królów i zajęła wyższą pozycję niż Cezarion. Aleksander Helios (słońce), otrzymał przydomek Wielkiego Króla imperium Seleucydów w okresie jego rozkwitu, z kolei Kleopatra Selene (księżyc) otrzymała tytuł Królowej Cyreneiki i Krety. Syn Kleopatry i Marka Antoniusza, Ptolemeusz Filadelfos, w wieku zaledwie 2 lat został tytułowany Królem Syrii a Azji Mniejszej. Marzenia Kleopatry o władaniu światem z pozycji Imperatora stawały się coraz bliższe spełnieniu. W dążeniu do celu towarzyszyło jej motto „Z pewnością muszę jeszcze wymierzyć sprawiedliwość Rzymskiej stolicy.”

 

 

Koniec Królowej top arrow

 

Ostatecznie na przełomie roku 32 i 32 p.n.e. Marek Antoniusz rozwiódł się z Oktawią. Był to sygnał dla zachodniej części świata, że jego związek z Kleopatrą musi zostać uznany. Antoniusz nawet zdążył wydać rozkaz o wybiciu podobizny i imienia Kleopatry na srebrnym denarze – monecie używanej w obrębie morza Śródziemnego. Ten krok zakończył jakikolwiek związek Antoniusza z sojuszem Rzymskim. Oktawian zdecydował się wtedy na upublicznienie woli Marka Antoniusza, następnie oficjalnie wypowiedział wojnę Kleopatrze. Imię Antoniusza nie figurowało w żadnych formalnych deklaracjach. Kleopatra była fałszywie oskarżana o wiele rzeczy w tamtym czasie – mówiono, że jest nierządnicą i pijaczką z Orientu. Zarzuty wynikały głównie ze strachu przed Kleopatrą i Antoniuszem - ludzie bali się, że Nowa Izis będzie dominować, a Marek Antoniusz rozpocznie nową falę kampanii i będą rządził wspólnie z Aleksandrii. Mimo to Antoniusz został pokonany przez flotę Oktawiana już 2 września 31 r. p.n.e. pod Actium, na terytorium Grecji. Wszystko zostało zaplanowane i uważnie wykonane przez admirała Oktawiana, Agrippę. Niecały rok później Marek Antoniusz starał się odeprzeć atak wojsk Oktawiana na Aleksandrię. Po przegranej, w 30 roku p.n.e. popełnił samobójstwo.

 

Po śmierci Antoniusza, Oktawian wziął Kleopatrę do niewoli. Jasno dał jej do zrozumienia, że nie chciał żadnego związku, negocjacji czy układów. Królowa Egiptu miała zostać wystawiona na widok publiczny jako niewolnica w wszystkich miastach, którymi władała. Kleopatra pamiętała wciąż, że jej siostra doznała takiego samego upokorzenia, a że sama nie chciała żyć w ten sposób, popełniła samobójstwo. Zmarła w wieku 39 lat, 12 sierpnia 30 r. p.n.e. Przyniesiono jej ukrytą w koszu z figami Kobrę Egipską, gdyż według wierzeń egipskich śmierć przez ugryzienie węża miała zapewnić nieśmiertelność, dzięki temu spełniła swoje pragnienie – nie zostać zapomnianą. Jedyny władca, który był w stanie przyćmić sławę królowej Egiptu to inny Macedończyk – Aleksander Wielki. Po śmierci Kleopatry Cezarion został uduszony, a resztę jej dzieci wychowała Oktawia, żona Antoniusza.

 

Śmierć Kleopatry kończy erę panowania monarchii w Egipcie – w kraju władzę przejmują imperatorzy z Rzymu. Ród Ptolemeuszy pochodził z Macedonii, ale władali Egiptem jak Egipcjanie, jak Faraonowie. Kleopatra była ostatnim Faraonem Egiptu.

 

Często zapomina się o inteligencji Kleopatry i oddaniu swojemu krajowi. Była błyskotliwą kobietą i władała 9 językami, ale nie znała łaciny. Znała się na matematyce i wiedziała jak robić interesy. Kleopatra darzyła szacunkiem Juliusza Cezara, którego inteligencja i spryt dorównywały jej intelektowi. Marek Antoniusz zaś doprowadzał ją do szału brakiem inteligencji i umiaru. Kleopatra musiała jednak sobie z nim poradzić i robiła, co było konieczne -walczyła o swój kraj. Była postacią charyzmatyczną, urodzonym przywódcą i ambitną monarchinią, która zasługiwała na więcej niż samobójstwo.

 

 

Z obacz również :

 

 

Ostatnia aktualizacja: 28 sierpnia 2011